Vitamini

Vitamini su organski spojevi koji kao katalizatori služe kod metabolizma proteina, ugljenih hidrata i masnoća. Pojedini vitamini su odgovorni za izgradnju krvnih ćelija, hormona i nervnih ćelija, kao i genetskog materijala.

Organizam može sintettizovati samo vitamin D. Ostali vitamini unose se u organizam putem namirnica.

Vitamini su podijeljeni u dvije grupe i to na vitamine rastvorive u masnoćama i vitamine rastvorljive u vodi.

U prvu grupu spadaju vitamini A, D, E i K, dok u drugu grupu spadaju vitamin C i vitamini B grupe.

Vitamini rastvorljivi u masnoćama unose se u organizam putem prehrambenih artikala koji sadrže masnoće. Količine koje organizam ne potroši skladište se u organizmu u salu, jetri i bubrezima. Zbog sposobnosti organizma da skladišti ove vitamine oni ne moraju svakodnevno biti uneseni u organizam.

Predugo izlaganje namirnica dejstvu toplote dovodi do gubitka određene količine vitamina.

Vitamin A

Je neizostavan za funkcionisanje ćelijskog epitela i normalan rast. Nedostatak izaziva promjene na koži i slabi vid (kokošije sljepilo), a u težim slučajevima i sljepilo.

U organizam se unosi putem namirnica životinjskog porijekla: mlijeko, jetra, jaja. Drugi izvor je provitamin betakarotin koji se u našem organizmu pretvara u vitamin a. Betakarotin se unosi namirnicama biljnog porijekla kao što su: mrkva, tikvice (bundeva), zeleno povrće (brokoli, špinat).

Vitamin D

Je vitamin sličan hormonu i reguliše metabolizam kalcijuma i fosfora. Dijelom se u organizam unosi putem hrane (jaja, riba, jetra, buter, mlijeko). Najvećim dijelom se sintetizuje u organizmu putem kože uz djelovanje sunčeve svjetlosti.

Nedostatak može kod djece izazvati rahitis, a kod odraslih omekšanje kostiju.

Vitamin E

Uloga vitamina E još nije u potpunosti razjašnjena, ali se zna da je esencijalni artikal za preko 20 vrsta sisara.

Odgovoran je za rast krvnih ćelija i mišića. Sprečava oksidaciju vitamina a i masnoća.

Prekomjerna količina vitamina e ima toksično dejstva.

VitaminK

je neophodan za regulaciju zgrušnjavanja krvi.

Zintetizuje se u organizmu od strane crijevnih bakterija, a a u hrani se nalazi u lisnatom povrću, žumancetu i mnogim drugim artiklima.

Vitamin C

Spada u grupu vtamina rastvorljivih u vodi i kao vitamini grupe B ne moše se skladištiti u organizmu. Zbog toga se mora dnevno unositi u organizam u potrebnim količinama. Takođe se smatra da jača odbrambeni sistem organizma kod prehlada i gripe.

Vitamin C ili ascorbinska kiselina je od važnosti za rast i jačanje veznog tkiva. Nedostatak vitamina C izazaiva bolest skorbut koja se manifestuje slabljenjem desni i sluzokože.

Nalazi se u voću, posebno citrusnom, jagodama, ananasu, zatim u povrću: paprika, brokoli, paradaiz, špinat …

Vitamini B grupe

Najvažniji vitamini iz ove grupe su Tiamin (B1), riboflavin (B2), niacin (B3), Pirodoksin (B6), pantotenska kiselina, lecitin, holin, folna kiselina (B12).

Ovi vitamini imaju višestruku funkciju kod metabolizma. Nedostatak izaziva bolest bebri-beri i pelagru, te mogu dovesti do anemije. Posebno su važni za regulaciju sinteze elemenata za regulaciju funkcija nervnog sistema, regulaciju oslobađanja energije ugljenih hidrata u organizmu, kao i formiranje crvenih krvnih zrnaca.

Nalaze se u jetri, mlijeku, jajima, proizvodima od integralnog brašna, špinatu, ribi, orasima, itd.

Objavljeno 17/02/2010 od clanjak

%d bloggers like this: